Top Five Things You Should Consider Before Staking Your Cardano (Q1 2022)

Staking Cardano to gain its staking rewards is a decision that is easy to some but quite difficult to others. The 4-5% APR staking rewards is surely nice to receive but can be less desirable if the underlying asset took a big decline in price. So, the key decision criteria often boiled down to a timeframe that the individual is planning to hold on to the asset and what the price outlook over the same period of time could be. If you are planning to be in it for a long term (3-5 years), the following key points should help you decide your staking strategy and craft out the best plan for the future.



1. Current ADA Price

ADA is currently on a 70%+ discount. The Cardano (ADA) price is trading at around $0.83 today which is down more than 70% from its All-Time High (ATH) at $3.09 just about six months ago. If you are someone who likes to buy an asset at a discount, Cardano should definitely be on your radar. It is , however, very important to note that the price is very subjective and its current low price doesn’t mean it cannot continue to stay that way or trade even lower. In fact, if you look at the previous Bitcoin market cycle (2017-2020), ADA launched in 2017 at the price around $1 and its price continued to trickle down for several years until it bottomed out at less than $0.03 during that multi-year bear market which turned out to be about a 98% drop from the 2017 top. In the end, an excellent project could be a very poor investment if you get in at a wrong price.

2. Staking Percentage


There is more than 68% of ADA being staked on the network. According to the, Cardano is among the top staking cryptocurrencies ranked by market capitalization. The higher the percentage, the better for the future price potential as less coin is being changed hands and hence scarcity increases. This high staking percentage could also translate to a confident level in the future of Cardano as the infrastructure is built and the real-world use cases increase.



3. Adoption



The Cardano Adoption and Popularity are rising to the top. As of today, Cardano achieves the top place among the most active on-chains volume of crypto currency being traded (Source:, a popular crypto-currency research firm). It traded on-chain $31.45 Billion USD worth in 24-hour which was by far the highest volume cryptocurrency transacted in the past 24-hour and the number is even greater than the two most popular crypto-currency combined (Bitcoin and Ethereum). If the volume transacted alone is used as an indicator of the mass adoption, Cardano is sure already there as it secured the number one spot.

4. Low Fees



Cardano users pays significantly lower fees despite the amount of the network usages. The on-chain metrics also suggested that Cardano has been able to function on a fraction of the network fees when compared to the top two most popular crypto currencies like Bitcoin and Ethereum. According to the website, the volume mentioned above on Cardano only cost users a network fees of about $33K USD or 0.0001% of the volume generated. This was not the case for Bitcoin and Ethereum. In short, the fee on Cardano is several magnitude cheaper compared with the two.

5. Future Developments


There are numerous of upcoming projects and sizeable amount of funding in the ecosystem. Cardano has awarded multiple crowdfunding rounds (currently on #8) via Project Catalyst platform in order to support promising projects on the Cardano ecosystem. It is probably fair to say that, in the future, one should be able to expect to see a similar Decentralized Application (Dapp) on Cardano the same way that can be seen on Ethereum but with a significant lower cost to use/participate. As you can see from the picture here, there are already several hundreds of projects rolling out to address the pressing needs: Oracle, Lending/Borrowing, Initial Decentralized Exchange Offering (IDO) Platform, Decentralized Exchange (Automated Market Maker), Non-custodian Wallet, Yield Farming Platform, just to name a few.




In summary, several metrics have been discussed in this article that aim to help you decide on your staking strategy. They are all showing very encouraging sign of network activities, user adoptions, growing ecosystem as well as the potential price recovery, finger-crossed. When you are in the crypto space, it is inevitable to experience unlimited amount of FUDs (Fear-Uncertainties-Doubts) that will shake your confidence. Hopefully, these five key points raised help you stay centered and focused on the best course of action on your Cardano staking.



Last buy not least, if you are someone looking to find a reliable and trustworthy stake pool operator, please consider our “BULPR” stake pool for your staking need. We have been operating since 2019 with more than 2,000 lifetime blocks generated. We have generated more than 1.8M ADA staking rewards to our delegators and our lifetime Return on ADA is at a relatively high rate of ~5% APR.

How to save money on your Crypto Exchange fees

Did you know that every Centralized Cryptocurrency Exchange (CEX) has a fixed transaction fee/rate that is calculated based on the total transaction amount (buy or sell)? Let me give you an example. If you buy or sell a token worth $100, you would expect to pay the exchange fee at around 10-20 Cents. It is quite normal today for any exchange to charge you around 0.1-0.2% from the total amount transacted. Your mileage may vary but the most popular exchange in the world, Binance, has a base fee of 0.1% which can be used as a good bench mark. While 0.X% might not sound like a lot at first and even many traders shrug them off as a cost of the transaction, these fees could quickly add up over time. This statement is especially true for those that use a crypto trading bot that executes trade for them 24/7 and they often have no idea how many exact trades would be done over a period of time. In addition, it is important to keep in mind that every time you trade, whether you win or lose, the exchange will always get paid. So, it is essentially a variable cost of running your trading “business” which means the more you save, the more you earn. Today, we will look into 5 top tier exchanges in the world and try to see how to save some money on these inevitable expenses. Let’s jump in and start putting those savings in to your pockets!


1. Saving by choosing the right Exchange to trade


Table 1: Entry Level Fee (Spot Trading) – As of 18 Mar 2022 (Note that you are a taker when buying at a market price (MARKET order). You are a maker (providing liquidity to the market) when you are setting a sell/buy LIMIT order.


Exchange Coinbasepro Binance Kucoin FTX Huobi
Trading Fee (maker/taker) 0.4%/0.6% 0.1%/0.1% 0.1%/0.1% 0.02%/0.07% 0.2%/0.2% 0.2%/0.2%


As you can see from the table 1 above, the fee you pay on one exchange could vary significantly from the one you pay to the others even though you are trading the exact same pair i.e. BTC/USDT. To put it in a different way, if you trade on, you would pay twice as much on the fees compared to doing the same transaction on Binance or Kucoin. Another more extreme example would be if you are using FTX to trade the same pair with sell/buy limit orders (paying the maker fee), you would save 20 times of the exchange fee (0.02% vs. 0.4%) that you would have paid doing the same on Coinbasepro on each and every single trade executed! If you are using a crypto bot to trade for you, you might want to look into the ways to save on those fees as it could very well impact your bottom line! Having stated these facts, we are aware that many users don’t have many choices available in their location and often have a very limited option due to geographical restrictions (because of the local centralized authority law and regulations). If it is the case for you, then let’s take a closer look on how to further save on those fees. Please read on!


2. Saving by using the Exchange Token or using the Exchange “point” to pay for the fee


Most exchange often has its token and they often offer a pretty good discount on those who hold/stake or pay the fees using them in order to incentivize the people to use their tokens. Below are the fee when using the exchange token (TICKER of the token is shown in the parentheses).


Table 2: Trading Fee if paying with the exchange tokens (for Tier 1) or simply holding for FTX 


Exchange Binance ($BNB) Kucoin ($KCS) FTX ($FTT) ($GT) Huobi ($HT)
Discount Rate (maker/taker) 25% 20% Varies* 25% 10%
Effective Rate 0.075% 0.08% Varies* 0.15% 0.18%

*FTX allows you to get a discount from 3% up to 60% off by simply hold a certain value of the $FTT token ($100 to $5 million)  in your wallet


Next, it is important to note that some exchanges like and Huobi have a point where could you buy and use it to pay for the exchange fee with significant discount rate. For example, currently offer 30-70% off if you use its point to pay for the fee. You might want to explore that option further if you rather choose not to hold the exchange token in your spot wallet.


If you are more experienced traders with a high monthly trading volume (> $1million – 30 day), let’s explore further into the exchange of your choice in order to see which one would give a high volume trader the best rate/service when one is willing to hold their tokens. Often times, the exchange will look into your trading volume, the amount of exchange token that you are willing to buy/hold/stake, and/or your total account size. You, on the other hand, will need to decide which exchange is right for you.


Table 3: The amount of exchange token (and/or trading volume) required to move you up to the VIP level that matches the Binance VIP1 (Price USD calculated as of 13 February 2022)


Exchange Binance Kucoin FTX Huobi
VIP Level VIP1 LV1 Tier 1 VIP10 Pro.1
Exchange Token Required (Value USD) 25 BNB (~$10K) 1000 KCS (~$20K) 0 FTT*(~$0) 40000 GT (~$280K) 2000 HT (~$20K)
Trading Volume Required (30 day) And $1million Or 50 BTC n/a Or 2500 BTC And >700 BTC
Effective rate (Paid with the Exchange token) 0.0675%/0.075% 0.072%/0.08% 0.02%/0.07% 0.052%0.058% 0.0362%/0.0462%


Final thoughts: If you are a trader that wants to save the operating cost (transaction fee), I would run to FTX without looking back. It’s maker/taker fee rates are second to none. The main restriction would be if you are in the US, you will be limited by the numbers of token pairs you could trade. You would have to go with its US subsidiary or the FTX.US site. If you are outside the US, you then can just use (link below) and you will be saving a ton of fees every time your trade executed. Good luck and happy trading!


If you are new and looking to signup for any of the exchange mentioned above, please make sure you are using the link(s) below to signup in order to receive a special signup bonus.


FTX (outside USA)




อยากสร้าง Passive Income ด้วยคริปโต ทำอย่างไร

ถ้าเพื่อนๆสนใจสร้างรายได้โดยที่ไม่ต้องลงทุน ลงแรงมาก แต่มีเงินไหลเข้ามาหาตลอด วันนี้ผมอยากมาชวนคุยกันว่ามีวิธีอะไรบ้างที่แอดใช้อยู่เพื่อสร้างรายได้ Passive Income ในโลกของคริปโตนะครับ.



สำคัญมาก ก่อนอื่นต้องขอบอกก่อนว่าข้อความนี้เป็นการแชร์ข้อมูลที่แอดเรียนรู้มา และที่ไม่ได้มีจุดประสงค์ที่จะแนะนำการลงทุนแต่อย่างใด ถ้าเพื่อนๆสนใจทำตาม โปรดใช้ดุลพินิจในการพิจารณาและศึกษาให้เข้าใจในความเสี่ยงของแต่ละวิธีให้ดีๆก่อนตัดสินใจลงทุนนะครับ ทีนี้เมื่อเข้าใจข้อควรระวังแล้วก็ติดตามอ่านต่อข้างล่างนี้เลยนะครับ




ขอเริ่มจากรายการของทางเลือกจากที่มีความเสี่ยงต่ำ ไปยังที่มีความเสี่ยงสูงที่สุด และความสามารถในการสร้างผลกำไร หรือรายได้ passive income จากการลงทุนของคุณ


  1. สร้างเวปหรือวีดีโอการศีกษา เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับคริปโต แนะนำคนที่ยังไม่รู้จักคริปโตเพื่อให้มีความเข้าใจเพิ่มขึ้น ซึ่งรายได้ขึ้นอยู่กับความสามารถของคุณ
  2. ลงทุนในคริปโต “แบงค์” (Centralized Finance Company) เช่น Celsius Network, Nexo, Blockfi, and, etc. แทนที่จะเอาเงินไปฝากธนาคารที่คนใช้งานปกติ คุณกีเอาไปฝากกับบริษัทที่ทำด้านการเงินที่เกี่ยวกับคริปโตแทน ซึ่งบริษัทเหล่านึี้สามารถที่จะให้ดอกเบี้ยผลตอบแทนรายได้สูงถึง 9-10% ต่อปี (มกราคม 2022) สำหรับ Stable coins เช่น USDT
  3. เปิดบัญชีคริปโตกับ Exchange (บริษัทตัวกลางในการแลกเปลี่ยนคริปโต) และเข้าร่วมกับโปรโมชั่นต่างๆ เช่น กับ Binance จะมีเสนอ Binance Earn มาเป็นระยะๆว่าถ้าคุณโยกย้ายเงินเข้าไปฝากกับโปรเจคต่างๆ ซึ่งรายได้ขึ้นอยู่กับโปรโมชั่นนั้นๆ
  4. สร้างคริปโตบอท เพื่อเทรดแบบ 24 ชม. รายได้ขึ้นกับความเสี่ยงที่คุณสามารถรับได้และกลยุทธ์ที่ใช้ (APR 15%-100%+)
  5. ลงทุนในคริปโตโปรโตคอลแบบกระจายศูนย์ (Decentralized Finance Protocol) ซึ่งรวมไปถึงการ Staking หรือ Farming กับ DAO (Decentralized Autonomous Organizations) ต่างๆ รายได้เริ่มจาก APR 5% ไปจนสูงถึง APR 2,000%+


เดี๋ยวโพสถัดไปเรามาคุยเจาะลึก step-by-step ดูกันว่าแต่ละวิธีข้างบนต้องทำอย่างไรบ้าง ถึงจะสามารถสร้างรายได้ที่แบบที่หลับอยู่ก็ยังสามารถทำเงินให้คุณได้ตลอด อย่าพลาดนะครับ

The Best Way To Get Started In Cryptocurrency, RISK-FREE

If you have heard about crypto currency but not sure where to start or scared that you would lose money, you have come to the right place! What if I tell you that you can get paid in crypto currency by just learning about it, would you be interested? If the answer is yes, please read on.

There are ways to dip your toes into the crypto currency world without a risk. To me, it’s a no-brainer and I personally think this is the best way to get start in the crypto world since you don’t have to risk anything. All you need to do is to signup with Coinbase (US user) or Binance (International user) and you can start earning your crypto currency. Once you get through the learning curve, then you can start to do more adventurous things like uniswap, liquidity mining, flash loan and etc. Make sure you carefully follow the procedure below so you won’t miss a special reward.

Step-by-step to start earning cryptocurrency, risk-free (for users located in the US or eligible countries)

1. Visit Coinbase (Signup by clicking the link to get your special signup rewards)

2. Signup and verify your identity (Follow the KYC, KNOW YOUR CUSTOMER, instructions)

3. Go to to start learning and collecting your first cryptocurrency!

Step-by-step to start earning cryptocurrency, risk-free (for users located outside of the US)

1. Visit Binance (Signup by clicking the link to get your special signup rewards)

2. Signup and verify your identity (Follow the KYC, KNOW YOUR CUSTOMER, instructions)

3. Go to to start learning and collecting your first cryptocurrency!





PS: Below are the lists of countries based on your geographic location.

List of countries eligible for Coinbase earn as of 31 Oct 2020 (Link to the Coinbase page)

Austria, Australia, Belgium, Bulgaria, Canada, Croatia, Cypress, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Greece, Hong Kong, Hungary, Iceland, Ireland, Italy, Japan, Latvia, Liechtenstein, Lituania, Luxembourg, Malta, The Netherlands, Norway, New Zealand, Poland, Portugal, Romania, Senegal, Singapore, South Korea, Spain, Sweden, Switzerland, Taiwan, The United Kingdom, and the United States

List of countries NOT eligible for Coinmarketcap earn as of 31 Oct 2020 (Link to the Coinmarketcap page)

Belarus, Democratic Republic of Congo, Cuba, Iraq, Iran, Mainland China, North Korea, Sudan, Syria, United States of America and its territories (American Samoa, Guam, the Northern Mariana Islands, Puerto Rico, and the U.S. Virgin Islands), Zimbabwe.

เลือก Staking Cardano (ADA) กับ pool ไหนได้ Rewards สูงที่สุด?

ตามบทความก่อนหน้านี้ที่ได้คุยถึงการ Staking (การผูกเหรียญกับระบบ หรือการที่คนถือเหรียญ ADA อยู่และอยากได้รับ Staking Rewards เป็นการแลกเปลี่ยนกับการทำให้บล๊อกเชนต์ของ Cardano ปลอดภัยขึ้น) ในบทความนี้เรามาเจาะลึกลงไปว่า ทำ staking อย่างไรถึงจะมีโอกาสที่จะได้ Rewards สูงทีสุด ซึ่งตามที่ระบบ Cardano ออกแบบมา คนที่นำเหรียญมา stake ก็น่าจะได้ ROS (Return on Stake) อยู่ประมาณ 4-6% ต่อปี ยกตัวอย่างเช่น เราเอา 100 ADA ไป stake พอระยะเวลาผ่านไป 1 ปี เราน่าจะได้กลับมาประมาณ 105 ADA โดยคร่าวๆ

ก่อนอื่นเราก็ต้องมาทำความรู้จักกับคำว่า Stake Pool Operators (หรือ เรียกสั้นๆว่า SPO) ซึ่งก็คือ คนที่อาสาเข้ามาเป็นคนตรวจสอบธุรกรรม (node validator) ที่เกิดขึ้นบน Cardano Blockchain โดยคนกลุ่มนี้ ส่วนใหญ่แล้วจะมีความรู้ความสามารถในการดูแลระบบ network ให้สามารถทำให้ออนไลน์ได้ตลอด 24/7 อีกทั้งยังจำเป็นที่จะต้องสามารถดูแลความปลอดภัยของ node นั้นๆไม่ให้ถูก Hack ได้ง่ายๆ ซึ่งในขณะนี้มี pool ที่ active อยู่ในระบบอยู่ประมาณ 1,200 Pools ทีนี้เรามาดูกันว่ามีปัจจัยอะไรบ้างที่จะมีผลต่อ Rewards เพื่อที่ว่าเพื่อนๆจะได้รู้วิธีเลือก pool ที่สามารถจะให้ staking rewards กับคนที่เข้ามา staking ได้สูงสุดนะครับ

ปัจจัยที่มีผลต่อ Cardano Staking Rewards เวลาเลือก Pool

ปัจจัยที่ 1 – Reliability (ความเสถึยรหรือแน่นอนของ node) = ยิ่งใกล้ 100% ยิ่งดี

ตัว pool ที่เข้ามาเป็นตัวตรวจสอบธุรกรรมจะถูกสุ่มโดยระบบ ซึ่งไม่มีใครรู้ว่าจะได้ทำการตรวจสอบธุรกรรมเมื่อไหร่ ฉะนั้นจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ node จะต้องออนไลน์ตลอด 24 ชม. ซึ่งจะให้ดีต้องมีการออกแบบระบบที่สามารถรองรับปัญหาต่างๆ เช่น ไฟดับ หรือ ปัญหาจากระบบเจ้าของอินเตอร์เน็ตเซอร์วิส

ปัจจัยที่ 2 – Pledge (หรือ ADA ที่เจ้าของ Pool เอาไว้รับประกัน) = ยิ่งมาก ยิ่งดี อย่างต่ำ 15,000-50,000 ADA

ตัว Pledge นี้เป็นตัวช่วยให้ระบบ Proof of Stake มีความปลอดภัยมากขึ้น อีกทั้งยังเป็นการแสดงให้เห็นถึงความจริงจังในการดำเนินงานของ pool นั้นๆ เพราะถ้าหากมีความผิดพลาด ตัว Pledge นี้จะถูกตัดออกไปก่อน

ปัจจัยที่ 3 – Saturation หรือ ความอิ่มตัว (จำนวนของ ADA ที่ pool ถืออยู่เปรียบเทียบกับจำนวน ADA อิ่มตัวที่ระบบออกแบบมา) = น้อยกว่า 211,000,000 ADA ใน pool

ปัจจุบันระบบถูกออกแบบให้มีความอิ่มตัวอยู่ที่ 211M ADA ต่อหนึ่ง pool ถ้ามีมากกว่า 211M ตัว Rewards ที่ได้จาก pool นั้นๆจะมีค่าลดลง

ปัจจัยที่ 4 – Pool costs and margin (ค่าใช้จ่ายที่ pool จะหักออกไป ก่อนที่ระบบจะจ่าย Rewards ให้กับคนที่มา stake) = ยิ่งน้อย ยิ่งดีต่อ rewards

ระบบออกแบบให้ 340 ADA เป็นค่าใช้จ่ายคงที่ของ pool ต่อ 5 วันทำการ (epoch) แต่ pool operator สามารถที่จะตั้งค่า tax margin ได้ตามต้องการ ซึ่งตัวค่าใช้จ่ายของ pool นี้จะถูกหักออกไปก่อน

ทีนี้ตัวปัจจัยทั้งสี่ข้อข้างต้นได้ถูกนำมารวมกัน เรียก Desirability และ pool ต่างๆก็จะถูกจัดลำดับเรียงตามตัวแปรนี้ใน Wallet Yoroi หรือ Daedelus ครับ

ข้อความสำคัญ ถ้าเพื่อนๆอยากได้ทางลัด ไม่ต้องเข้าไปงงเลือกใน Wallet ผมก็อยากจะขอแนะนำ pool ของเรา ticker “BULPR” โดยที่ Pool ของเราออกแบบที่มีออนไลน์ 24/7, pledge = 50,000 ADA, ยังไม่ใกล้จุดอิ่มตัว และอีกทั้งยังมีจัดโปรโมชั่นอยู่สำหรับคนที่มา stake กับ ฺBULPR โดย มีค่า 0% Tax ratio ไปจนถึงวันที่ 9 มีนาคม 2021  นี้ เพื่อนๆเตรียมรับ Rewards กันไปเต็มๆ พิมพ์ BULPR ในช่อง search ของ YOROI WALLET แล้วคลิ้ก Delegate พลาดไม่ได้นะครับ!

ถ้าเพื่อนๆสนในศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับ Rewards สามารถอ่านได้จาก เอกสารของ IOHK ตามลิ้งค์ที่นี่เลยครับ


อยากจะทำ Cardano (ADA) Staking โดยตรง ต้องทำอย่างไร


อย่างที่ทราบจากบทความที่แล้วว่าถ้าเพื่อนๆที่อยากได้รับ Staking Rewards อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยก็ต้อง Stake โดยไม่ผ่าน Exchange ทีนี้เรามาดูกันว่าถ้าอยากจะ Staking โดยตรงจะต้องทำอย่างไรบ้าง


ปัจจุบัน Cardano Staking สามารถที่จะทำ Staking โดยตรง มีกระเป๋าตังค์ที่ support อยู่สองตัวก็คือ Daedelus wallet กับ Yoroi wallet ถ้าเพื่อนๆแค่อยากจะทำ Staking ไม่ได้สนในจะร่วมโหวตเสียง หรือมีส่วนร่วมในการปรับปรุงระบบอื่นๆก็อยากแนะนำให้ใช้ Yoroi ครับ เพราะเป็นตัวที่ใช้งานง่าย อีกทั้งยังโหลตได้อย่างสะดวกรวดเร็ว ไม่ต้องรอเหมือนกับ Daedelus Official Wallet


Step-by-step ในการทำ Staking

  1. ดาวน์โหลด กระเป๋าตังค์ Yoroi (browser extension) เป็นตัวที่ใช้ควบคู่กับเวปบราวน์เซอร์ที่เพื่อนๆถนัดนะครับ หาลิงค์ที่ปลอดภัยได้โดยคลิ้กจาก Useful Links Tab
  2. สร้างกระเป๋าตังค์ใหม่ (อย่าลืมจด parapharse ไว้ในที่ที่ปลอดภัยนะครับ)
  3. ถอน ADA จาก Exchange ไปฝากยัง Yoroi address
  4. เลือกหา Pool to Delegate เช่น BULPR (สามารถพิมพ์ใน search box ได้)
  5. Delegate กับ Pool นั้นๆ 
  6. นั่งรอ Staking Rewards!

ถ้าเพื่อนๆมีข้อสงสัย หรือติดขัดตรงไหน ติดต่อผมโดยตรงได้ที่ Line @Lukenum หรือ Twitter @Ticker_BULPR

***ตอนนี้ทาง Pool ของเราชื่อ BULPR ได้จัดโปรโมชั่น 0% Tax Ratio เพื่อให้คนที่มา Stake ตั้งแต่วันนี้ ไปจนถึงวันที่ 9 MAR 2021 ได้รับ Staking Rewards กันไปเต็มๆ ไม่มีต้องจ่าย Fee เพิ่มเลยครับ 




มาทำความรู้จักกับการ Staking ในโลกคริปโต

ถ้าเพื่อนๆคนอ่านเข้ามาคลุกคลีในโลกคริปโตสักพักแล้ว เพื่อนๆคงเคยได้ยินเกี่ยวกับหัวข้อ Staking กันมาบ้างแล้ว ส่วนตัวผมก็เคยงงกับไอ้คำว่า staking นี้ว่าที่แท้จริงมันคืออะไร และยังเห็นว่าหลายๆคนอาจจะยังมีความเข้าใจที่ผิดอยู่ วันนี้ก็เลยอยากมาอธิบายเพื่อไขความข้องใจกันนะครับ

Staking คืออะไร และทำไปเพื่ออะไร?

นิยามสั้นๆของคำว่า Staking ขอแปลเป็นไทยว่า การผูกเหรียญ หรือ การนำเหรียญที่มีอยู่เอาไปผูกไว้กับระบบ (Protocol ที่ใช้ Proof of Stake) เพื่อที่ว่าจะขอมีส่วนร่วมในการตรวจสอบธุรกรรมบนบล้อคเชนต์ ทีนี้ทางระบบก็จะมีการให้ Staking Rewards หรือคล้ายๆกับการให้ดอกเบี้ยกับเหรียญที่คุณได้ผูกไว้ เพื่อเป็นการตอบแทนที่คุณไปมีส่วนช่วยให้ระบบมีความปลอดภัยมากยิ่งขึ้นนั่นเอง ทีนี้แต่ละระบบก็มีข้อจำกัดต่างกันไป บาง Protocol เหรียญที่คุณผูกจะถูกล๊อคเอาไว้เป็นระยะเวลาหนึ่งๆ

ทำ Staking แล้ว ปลอดภัยไหม ต้องเสี่ยงอะไรบ้าง?

ปลอดภัย 100% ครับ ยิ่งถ้าคุณทำธุรกรรมจาก Wallet ของคุณเอง (ไม่ได้ stake ผ่าน exchange) การที่เรานำเหรียญไปผูกไว้กับระบบนี้เหรียญของคุณ (เงินต้น) จะไม่ได้ถูกย้ายออกจากกระเป๋าตังค์ของคุณเลย ส่วนที่คุณจะรับความเสี่ยงก็คือส่วนของดอกเบี้ยหรือเงินรางวัลที่คุณจะได้จาก Staking เท่านั้นครับ เช่นถ้าคุณไป Stake กับ Node ที่ไม่มีประสิทธิภาพ คนที่ทำเดินงานไม่ซื่อสัตย์ ตัวดอกเบี้ยที่น่าจะได้ก็อาจถูกตัดทอนลดลง (slashing) ซึ่งผมจะเจาะลึกลงไปในการเลือก validator node ในโพสต่อๆไปนะครับ

ทำ Staking ผ่าน Exchange กับ Staking จากกระเป๋าตังค์ส่วนตัว มีข้อดี ข้อเสีย ต่างกันยังไง?

การทำ Staking ผ่าน Exchange ก็เหมือนกับคุณนำเงินไปฝากธนาคาร และธนาคารก็ให้ดอกเบี้ยคุณมานะครับ ธนาคารก็ต้องคิดค่าใช้จ่ายในการทำธุรกรรมต่างๆ ดอกเบี้ยที่ได้เพิ่มขึ้นก็อาจจะไม่ได้เต็มเม็ดเต็มหน่วย ข้อดีก็คือ ความสะดวกสบาย และการที่คุณสามารถที่จะขายเหรียญออกไปได้โดยไม่ต้องย้ายจากกระเป๋าตังค์ส่วนตัวไปที่ Exchange อีกทั้งตัว Exchange ก็อาจจะยกเว้นการล๊อคเหรียญในบางกรณีทำให้ความคล่องตัวของเหรียญมีสูงกว่า ส่วนข้อเสียหลักๆนอกจากคุณจะไม่ได้รับดอกเบี้ยเต็มแล้ว คุณก็อาจจะต้องรอรางวัลที่ได้นานกว่าปกติ


รางวัล หรือ Staking Rewards น่าจะได้เท่าไหร่

ตัวรางวัลที่ได้จะเปลี่ยนไปตามตัวแปรหลายๆตัวครับ เช่น ระบบไหน (Protocol), ผูกตรงหรือผูกผ่านนายหน้า (staking directly or through exchange) เป็นต้น ซึ่งแต่ละระบบจะให้ไม่เท่ากัน นายหน้าแต่ละเจ้าก็จะเก็บค่าธรรมเนียมไม่เท่ากัน ตัวอย่างเช่น สำหรับคนที่ผูกเหรียญ ADA ตรงกับทางระบบ Cardano ก็ประเมินว่าจะได้รับดอกเบี้ยประมาณ 4-6% ต่อปีครับ ซึ่งจำนวนที่ได้จริงอาจจะแตกต่างกับตัวเลขที่เห็นอยู่พอสมควร เพราะยังมีตัวแปรอื่นๆเข้ามาเกี่ยวข้องอีกมาก คงต้องยกไปคุยกันโพสหน้าครับ

ทางเลือกสำหรับคนอยากลงทุนระยะยาว (3-5 ปี)

ส่วนตัวผมมาเริ่มลงทุนใน Blockchain เทคโนโลยีหลังจากที่ได้เริ่มเรียนรู้จริงจังตั้งแต่ปลายปีที่แล้วว่า บิทคอยน์และ Blockchain Technology คืออะไร (สรุปสั้นๆก็คือเราสามารถส่งเงินดิจิตอล Peer to Peer ได้โดยที่ไม่จำเป็นต้องมีตัวกลางอย่างธนาคาร หรือ Central Authorities อื่นๆ โดยใช้เครือข่ายเป็นตัว proof transaction) ยิ่งศึกษาเพิ่มขึ้นก็ยิ่งรู้สึกว่าตัว Blockchain นี้คือ The Future เพราะ Digital Currency เป็นสิ่งที่เราสัมผัสแล้ว เพื่อนๆก็คงเห็นด้วยว่าบางวันเราไม่เห็นจะต้องใช้เงินสดเลย เงินที่เราหาได้ก็เป็นแค่ตัวเลขที่อยู่ในธนาคาร (เงินดิจิตอล) ถ้าเกิด Blockchain เข้ามาเปลี่ยนระบบที่เราใช้อยู่ได้ คุณค่าของมันก็น่าจะมีอย่างน้อยที่สุดเท่ากับเสดเสี้ยวของคุณค่าที่ธนาคาร หรือสถาบันการเงินต่างๆมีค่าอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งคาดว่าจะมีค่าเป็นหมื่นๆล้านเหรียญครับ

ทีนี้พอผมเริ่มเข้าใจ concept แล้วก็เลยเจาะลึกลงไปอีกว่าคุณค่าของคริปโตตัวอื่นๆที่แท้จริงแล้วยังมีอะไรอีก พอผมนำข้อมูลที่ได้มาเปรียบเทียบกับบิทคอยน์ ปรากฏว่าหลายสิ่งหลายอย่างบอกให้ผมตัดสินใจลงทุนกับ Cardano ครับ ยิ่งพอผมทราบประวัติ ทั้งความรู้ และ ความสามารถของคนก่อตั้งตัว Cardano นี้แล้ว (Charles Hoskinson เค้าเป็นหนึ่งใน Ethereum Co-founders) ก็ยิ่งอดไม่ได้ที่จะคิดว่าตัวคริปโตนี้คงมีโอกาสที่จะเป็นตัวสำคัญในการผลักดันให้คริปโตเข้ามาเปลี่ยนแปลงโลกเราในอนาคตได้เร็วยิ่งขึ้น

เหตุผลหลักๆที่ผมหาได้มา ซึ่งได้ช่วยให้ผมตัดสินใจในการลงทุนกับ Cardano ก็คือ

  1. Cardano เข้ามาแก้ปัญหาที่ Bitcoin กับ Ethereum ยังแก้ไม่ได้ – เพื่อนๆคนไหนที่พอรู้ หรือได้ยินเกี๋ยวกับ bitcoin มาบ้างแล้วก็น่าจะทราบว่าตัวบิทคอยน์ หรือ แม้แต่ Ethereum นั้นก็ยังมีข้อจำกัดอยู่หลายๆอย่าง เช่น Bitcoin จะมีข้อจำกัดด้านความเร็วของ transaction หรือ Ethereum ที่เจอกับปัญหา scalability หรือข้อจำกัดด้านการขยายตัวของ network ที่ไม่สามารถรองรับกับความต้องการของผู้ใช้ ทั้งนี้ Cardano ยังสามารถที่จะสื่อสารข้าม blockchain network (interoperability) อีกทั้งยังถูกออกแบบมาให้เป็น cryptocurrency ที่สามารถที่จะถูกบริหารจากระบบกระจายตัวอย่างแท้จริง (decentralization) ซึ่งอำนาจการตัดสินใจต่างๆ จะไม่ตกอยู่กับแค่กลุ่มคนเล็กๆ อีกทั้งได้นำ proof of stake มาใช้จึงไม่จำเป็นที่จะต้องให้ miner มาขุดให้เปลืองทรัพยากรอย่างบิทคอยน์
  2. Cardano ราคาปัจจุบัน ได้ตกลงมาจากตอน 2017 (ยอดดอย) แล้วกว่า 90% พอผมมาดูปัจจัยราคาแล้ว ผมก็รู้สึกดีใจมากเลยว่าราคาเหรียญนี้ลงมาแล้วเยอะมาก ผมคิดว่าการเข้าซื้อที่ราคาตอนนี้ จะมีความเสี่ยงที่ต่ำกว่าตอน 2017 อย่างมาก (Imbalanced Risk/Rewards) ส่วนตัวรู้ครับว่าลงแล้วอาจจะลงไปได้อีก แต่พอดูกราฟแล้วก็ค่อนข้างมั่นใจว่าถ้าเราซื้อถัวระยะยาวก็คงไม่เสี่ยงมากมาย อีกทั้งราคาก็ได้ดีดตัวขึ้นมากว่า 400% จากจุดต่ำสุดเมื่อเจ็ดเดือนที่แล้ว
  3. การดำเนินงานของโปรเจค มีแผนที่จะก้าวไปข้างหน้าอย่างต่อเนื่อง – พอศึกษาปัจจัยที่อาจส่งผลกับราคาของเหรียญแล้วก็ปรากฏว่ามีแต่จะมีปัจจัยบวกเรียงหน้ากันเข้ามาทั้งในอนาคตอันใกล้ และไกล…เช่นการให้ Stake ที่ให้ผู้ถือเหรียญได้ดอกเบี้ยทุกๆเดือน (หรือเทียบเท่ากับการฝากประจำกับธนาคารในภาษาไทย), การใช้โปรแกรมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้งาน, การออกเหรียญ stable coin และอื่นๆ
  4. Cardano อาจจะเป็นคำตอบของปัญหาคอร์รัปชั่นที่ไทยเผชิญอยู่ (Reference) ซึ่งนำจุดเด่นในเทคโนโลยี blockchain มาเป็นตัวแก้ปัญหาต่างๆให้ตรงจุดเช่น
    • ด้านการจัดซื้อ หรือ การประมูลงานหลวง – Cardano (blockchain) จะนำความโปร่งใสไปสู่การจัดการเพราะทุก transaction สามารถตรวจสอบได้ และยังป้องกันการแก้ไขข้อมูลเพื่อนำผลประโยชน์เข้าตัว หรือคนกลุ่มเล็ก
    • ด้านการจัดสรรที่ดิน – คล้ายกับข้อข้างต้น เพราะทุกอย่างที่ทำธุรกรรมบน blockchain มีความโปร่งใส และข้อมูลไม่สามารถถูกแก้ไขโดยคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ซึ่งประเทศสวีเดนได้นำระบบนี้ไปใช้ในการจัดสรรบ้านพักสวัสดิการที่ให้กับประชาชนอย่างเป็นธรรม
    • ด้านการเลือกตั้ง – ระบบการเลือกตั้งบน blockchain จะสามารถลดการโกงคะแนนเสียงและอำนวยความสะดวกเพื่อให้คนมาใช้เสียงมากขึ้น ตัวอย่างเช่น คนที่ต้องเดินทางไปที่คูหาเลือกตั้งก็สามารถที่จะทำการโหวตผ่านมือถือได้
    • ด้านการป้องกันการฟอกเงินของบริษัทที่ตั้งไว้บังหน้า – หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะสามารถตรวจสอบความถูกต้องได้โปร่งใสมากขึ้น ถ้าจัดสรรข้อมูลของผู้ที่มีผลประโยชน์จากบริษัทนั้นๆบน blockchain
    • ด้านการเบิกจ่ายเงินกองทุนช่วยเหลือให้แก่ประชาชน – เพราะการทำธุรกรรมต่างๆ บน blockchain ปลอมแปลงไม่ได้ อีกทั้งสามารถตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน การจ่ายเงินก็จะไปถึงคนที่ต้องการเงินช่วยเหลือตามเป้าหมายจริง และยังไม่จำกัดด้วยว่าคนนั้นต้องมีบัญชีธนาคาร เพราะ blockchain สามารถใช้ได้ผ่าน smart phone และ cellular network ได้ด้วย


ส่วนตัวได้มีความมั่นใจกับข้อมูลที่ได้รับมาอย่างมาก ยิ่งพอได้รับรู้ประโยชน์ (use cases) และความสามารถของมัน (potential) แล้วก็อยากที่จะสนับสนุนอย่างจริงจัง นอกจากกำไรที่หวังไว้จากการลงทุน ผลพลอยได้ก็คงเพื่อที่ว่าจะได้ให้โลกใบนี้น่าอยู่ขึ้นอีกสักนิดครับ


ถ้าเพื่อนๆสนใจข้อมูลเพิ่มเติม เชิญเข้าไปอ่านได้จากที่เพจนะครับ
ถ้าชอบข้อมูล ก็ช่วยกดไลค์กับแชร์นะครับ ผมจะคอยเข้าไปอัพเดทข่าวคราวเกี่ยวกับ คริปโต และ Cardano ให้เพื่อนๆที่สนใจครับ
ถ้าเพื่อนๆ ถือ ADA อยู่แล้ว ก็ขอเชิญเข้ามา Stake กับ pool ชื่อ BULPR นะครับ ถือว่าเป็นการสนับสนุนคนไทยที่ช่วยผลักดันคริปโตให้เปลี่ยนโลกไปในทางที่ดีขึ้น